Ο φλεγόμενος υπέρ πατρίδος Περραιβός λοιπόν, μετά το 1817 όπου ήταν στη Ρωσία και αφού κατηχήθηκε από τους Σκουφά, Τσακάλωφ, Ξάνθο και Αναγνωστόπουλο, συνεννοήθηκε με τους αρχηγούς της Φιλικής Εταιρίας και κατευθύνθηκε στη Μάνη, με πρώτο μέλημα του να συμφιλιώσει τις ¨διαφερομένας και αλληλοκτονουμένας μάλιστα πρωτίστως οικογενείας και επέτυχε του σκοπού του πληρέστερα¨, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται και εξάγεται από επίσημα έγγραφα, ένα από τα οποία – με σπαρτιάτικο ενδιαφέρον – παραθέτουμε, διατηρώντας την ορθογραφία της εποχής:
"Ο παρών πανευγενέστατος χιλίαρχος κύριος Χριστόφορος Περραιβός, αφ΄ ης ώρας έφθασεν εις την Σπάρτην, εγνωρίσθη από όλους τους εγκρίτους του τόπου και δεν έπαυσε ποτέ από του να μας συμβουλεύη με ειλικρίνειαν και αρκετήν φρόνησιν, τα όσα επέβλεπον προς το συμφέρον και δόξαν μερικώς της πατρίδος Σπάρτης και γενικώς όλου του Γένους μας. Εστάθη επιμελητής να μας ενώση με έναν δεσμόν ιερόν και αχώριστον, ο οποίος και τα αναμεταξύ ημών πάθη κατέσβεσε και προς την μερικήν και γενικήν ωφέλειαν επεστήριξε. Και απ΄ όσους τέλος πάντων ξένους ομογενείς ή και αλλογενείς εστάθησαν εις την πατρίδα μας, αυτού μόνου οι κόποι και οι ιδρώτες έδοσαν καρπούς ωραίους και ουσιώδη τροφήν εις τας ψυχάς μας. Ομολογούμεν δε ακόμη και τούτο, ότι πολλοί αλλογενείς δια μέσων άλλων φθονερών ομογενών μας κατέτρεξαν και εκινδύνευσαν την ζωήν του με όλους τους δολερούς τρόπους και μηχανουργίας, λυσσάζοντες εναντίον των αρετών του και της εδικής μας ευτυχίας. Δια τούτο ημείς γνωρίζοντες τον τοιούτον, ως προείπομεν, ου μόνον ως αδελφόν μας αχώριστον και ως ομογενή κατά χρέος τον αγαπήσαμεν και τον αγαπώμεν ολοψύχως, αλλά και με όλην μας την θέλησιν και ευχαρίστησιν εδέχθημεν δια γνήσιον συμπολίτην μας Σπαρτιάτην, και ως τοιούτον θέλει τον γνωρίζωμεν και οικειοποιούμεθα εις το εξής, ομοίως και όλην του την οικογένειαν, καθώς και ο ίδιος φιλοτιμείται να γνωρίζη και οικειοποιήται όλους ημάς τους Σπαρτιάτας ως γνησίους συμπολίτας τους. Όθεν δίδομεν το παρόν μας βεβαιωτικόν γράμμα εις χείρας του ρηθέντος χιλ. Χρ. Περραιβού, επικεκυρωμένον και με τας ιδίας μας σφραγίδας και υπογραφάς, και έστω εις ένδειξιν αληθείας"
Σπάρτην, 15 Μαρτίου 1820
(Τ.Σ.) ΠΕΤΡΟΜ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ηγεμών πάσης Σπάρτης)
Π. ΤΡΟΥΠΑΚΗΣ (Τοπάρχης Σπάρτης)
ΑΝΤΟΜΠΕΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ (Πρώην Ηγεμών)
Γ. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ (Πρώτος Τοπάρχης της Σπάρτης)
ΚΑΒΑΛΙΕΡ. Λ. ΓΛΗΓΟΡΑΚΗΣ (Τοπάρχ. της Σπάρτης)
Παράλληλα (σ. 212), υπάρχει από τον Αναγνώστη Παπαγεωργίου μία "Καταγραφή των επαρχιών της Σπάρτης και των εξουσιαστών αυτής", την οποία και παραθέτουμε:
Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, αρχηγός
Τώρα, στο βιβλίο του Βαλερίου Μέξα ¨Οι Φιλικοί¨ (κατάλογος των μελών της Φιλικής Εταιρείας εκ του Αρχείου Σέκερη, Αθήνα 1937, σ.σ. 12,15,25,26,30,32,33,36,38,39,43,49,56,65,70) αναφέρονται μεταξύ άλλων (από Μάνη, Μυστρά, κτλ.) και αρκετοί Φιλικοί ως ¨Σπαρτιάτες¨ με τον τόπο και το χρόνο μύησης τους, την προσφορά τους, καθώς και τον κατηχητή τους, που αξίζει πιστεύουμε να αναφερθούν :
• Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης. Σπαρτιάτης. Διοικητής της Σπάρτης, γρ. 1000 (υπόσχεται εις αύξησιν ακόμη γρ. 5000 και είκοσι χιλιάδες οπλοφόρους, τους υπόσχεται όλους πρόθυμους με την ιδίαν τους ζωήν, πτωχούς και αξίους ελέους και τούτος ο ίδιος εις χρέος, έχων ενέχυρον τους δύο υιούς του Γεώργιον και Αναστάσιον, προς τους οποίους γράφει, εις του Πατρονάμπεη τας χείρας εις Κων/πολιν, είναι χρόνων 45 και η αφιέρωσις του εις το ελληνικόν σχολείον, παρακινηθείς από τους υιούς του). Δια του Καμαριανού Κυριακού. 2 Αυγούστου 1818. Κυτριές.
• Καπετάν Νικόλαος Χρηστέας. Σπαρτιάτης. Διοικητής και καπετάνος της επαρχίας Ζυγού του Μελίγγου (δηλ. Πλάντζα). Χρονών 50. Δια του Ηλιού Χρυσοσπάθη. Φλ. 5. 18 Αυγούστου 1818. Πλάντζα της Σπάρτης. Προς τον Ανδρέαν Βρετόν, εις Σμύρνην (η επιγραφή, ο δε τίτλος προς Νικόλαον απλώς).
• Γιάννης Καπετανάκης Μαυρομιχάλης. Σπαρτιάτης από την Τζίμοβαν. Καπετάνος και διοικητής έως Πορτοκάγιο. Χρονών 39. Γρ. 70. Δια Ηλιού Χρυσοσπάθη. 8 Σεπτεμβρίου 1818. Πόρτο Τζίμοβα. Προς τον Γεώργιον Κότζη εις Σμύρνην.
• Αναγνώστης Δημητρόπουλος. Σπαρτιάτης. Προεστώς των 4 χωρίων της Γαϊτζάς. Χρόνων 38. Γραμματικός του ηγεμόνος και δια του αυτού ηγεμόνος. Γρ. 300. 20 Νοεμβρίου 1818. Κυτριές. Τω αρχιερεί της Πλάντζας.
• Λιμπέριος Αθανασάκης. Σπαρτιάτης. Γραμματικός του Καπετάν Παναγιώτη Τρουπάκη. Χρόνων 40. Δια του Πετρόμπεη. Γρ. 100. 20 Νοεμβρίου 1818. Σκαρδαμούλα. Τω Αγίω Λακεδαιμονίας.
• Παναγιώτης Τρουπάκης. Καπετάνος Ανδρούβιστας Σπάρτης. Χρόνων 55. Δια του ηγεμόνος. Γρ. 500 (υπόσχεται 2000). 20 Νοεμβρίου 1818. Σκαρδαμούλα. Τω Αγίω Μονεμβασίας.
• Διονύσιος Τρουπάκης. Σπαρτιάτης Καπετάνος. Χρόνων 30. Γρ. 300. 20 Νοεμβρίου 1818. Σκαρδαμούλα. Τω Αγίω Ζαρνάτης.
• Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης. Σπαρτιάτης. Αδελφός του ηγεμόνος. Χρόνων 21. Δια του Καμαρινού Κυριάκου.
• Γεώργιος Λαδόπουλος. Σπαρτιάτης. Έμπορος εις Ζάκυνθον. Χρόνων 42. Δια του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Γρ. 60. 7 Ιανουαρίου 1819. Ζάκυνθος. Τω Γιάννη Πριονόπουλο, Χίον.
• Θεόδωρος Πανταζόπουλος. Σπαρτιάτης. Έμπορος εις Ζάκυνθον. Χρόνων 44. Δια του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Γρ. 50. 10 Ιανουαρίου 1819. Γιάσι. Τοις επιτρόποις της εν Καλαμάτα Σχολής.
• Γαβριήλ Αρχιμανδρίτης. Από Μαντίνεια της Σπάρτης. Χρόνων 38. Δια του Καμαρινού Κυριακού. Γρ. 100 υπόσχεται έτι 500. α΄ Φεβρουαρίου 1819. Καλαμάτα.
• Πανάγος Χρηστέας. Σπαρτιάτης. Χρόνων 36. Φλρ. 10. Δια Ηλιού Χρυσοσπάθη. 12 Φεβρουαρίου 1819. Πλάτζα. Τω γεωργίω Φιλίππου, Σμύρνην.
• Δημήτριος Χρηστέας. Σπαρτιάτης. Καπιτάνος Χρόνων 18. Φλρ. 10. Δια Ηλίου Χρυσοσπάθη. 14 Φεβρουαρίου 1819. Άγιος Δημήτριος της Σπάρτης. Τω Νικολάω Αθανασίου, Σμύρνην.
• Ιωάννης Χρυσοσπάθης. Σπαρτιάτης. Ναύαρχος. Χρόνων 27. Φλρ. 5. Δια Ηλιού Χρυσοσπάθη. 15 Φεβρουαρίου 1819. Σπάρτην. Τω Δημητρίω Αναστασίου Σμύρνην.
• Γιάννης Χαντζάκος. Σπαρτιάτης. Χρόνων 28. Δια Ηλιού Χρυσοσπάθη. Φλ. 20 υπόσχεται 100 εκλεκτούς νέους. 20 Φεβρουαρίου 1819. Σπάρτη. Τω Ιωάννη Κωνστ. Κισνόβι.
• Παναγιώτης Τρουπάκης. Σπαρτιάτης. Χρόνων 38. Γρ. 200 υπόσχεται έτι Γρ. 600. Δια του καπετάν Παναγιώτη Τρουπάκη. 2 Απριλίου 1819. Σκαρδάμυλα. Τω Ιερεμία επισκόπω Πλάτζας.
• Νικολάκης Βενετζανάκης. Σπαρτιάτης. Χρόνων 58. Δια του Παναγιώτη Τρουπάκη. Γρ. 100. 2 Απριλίου 1819. Καστάνιτζα. Τω Αγίω Ανδρούβιστας.
• Μονεμβασίας Χρύσανθος. Σπαρτιάτης. Χρόνων 50. Γρ. 600. Δια Χριστοφόρου Περραιβού. 15 Μαΐου 1819. Καλαμάτα.
• Δημήτριος Γρηγοράκης. Ιππεύς Σπαρτιάτης. Χρόνων 68. Δια Χριστοφόρου Περραιβού. 10 Ιουλίου 1819. Σπάρτη. Τω Ευθυμίω Ορέστη, Τρίπολιν.
• Αντώνμπεΐς Γρηγοράκης. Σπαρτιάτης. Χρόνων 62. Γρ. 500. Δια Χριστοφόρου Περραιβού. 10 Ιουλίου 1819. Σπάρτη. Προς τον Θεόδωρον Κάρλα, εις Μαγνησίαν.
• Γιαννάκης Καπετανάκης. Σπαρτιάτης. Καπιτάνος. Γρ. 50. Δια Π. Παπαγεωργίου. 10 Νοεμβρίου 1819. Πετροβούνι. Τω Χριστοδούλω Βασιλείου, Σμύρνην.
• Μιχάλης Καπετανάκης. Καπιτάνος. Χρόνων 26. Γρ. 50. Δια Π. Παπαγεωργίου. 10 Νοεμβρίου 1819. Πετροβούνι. Τω ηγουμένω Γρηγορίω, Άγιον Όρος.
• Ιωάννης Παναγιώτου Κουγέας. Σπαρτιάτης. Στρατιώτης. Χρόνων 24. Δια Χριστοφόρου Περραιβού. 12 Μαρτίου 1820. Τω Αμβροσίω Αλεξίου, Σμύρνην.
• Βενετζάνος Π. Κέτζου Γαϊτανάρος. Σπαρτιάτης από Δολούς. Χρόνων 29. Δια Χριστοφόρου Περραιβού. 14 Μαρτίου 1820. Δολοί. Τω Λάσκαρι Φραγκίσκου, Αλεξάνδρεια.
Νίκος Νικηταρίδης
