Η φετινή χρονιά για την ελιά Καλαμών εξελίσσεται μέτρια. Στη Λακωνία τα περισσότερα χωράφια είναι «ή του ύψους ή του βάθους», με πολλά να έχουν ελάχιστο καρπό και λιγότερα να παρουσιάζουν ικανοποιητική παραγωγή.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, η φετινή συνολική παραγωγή αναμένεται ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με πέρυσι. Τα περσινά αποθέματα έχουν ήδη σχεδόν εξαντληθεί και οι εμπορικές τιμές ξεκινούν σε υψηλά επίπεδα, με το 200άρι από το τελάρο να ξεπερνά τα 1,70 ευρώ, ενώ οι περσινές -όπου υπάρχουν- φτάνουν τα 2,70 ευρώ το κιλό.

Οι προβλέψεις για την περίοδο 2025-2026 μιλούν για ακόμη υψηλότερες τιμές μετά το Πάσχα, λόγω της μειωμένης παραγωγής. Η μείωση δεν οφείλεται μόνο στη μικρή καρποφορία, αλλά και στην υψηλή παρουσία δάκου, καθώς οι φετινές κλιματικές συνθήκες τον ευνόησαν ιδιαίτερα. Επιπλέον, σε πολλές περιοχές οι ελιές δεν έχουν μαυρίσει ακόμη. Παραγωγοί αναφέρουν ότι στις 21 Νοεμβρίου 2025 σε ορισμένα χωράφια η αναλογία κυμαίνεται στο 60% μαύρες - 40% πράσινες, ενώ σε άλλα, τα δέντρα παραμένουν σχεδόν ολόπρασινα.

Αυτό δημιουργεί μεγάλο δίλημμα για τους παραγωγούς. Ή θα χρειαστεί να μπουν δύο φορές στο χωράφι, μία τώρα για τις μαυρισμένες ελιές στις κορυφές και μία αργότερα για τις υπόλοιπες όταν μαυρίσουν, ή θα περιμένουν να μαυρίσουν όλες μαζί τον Δεκέμβριο. Αν πάνε δύο φορές, τα εργατικά σχεδόν διπλασιάζονται, κάτι δύσκολο σε μια χρονιά που το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευτεί. Αν περιμένουν για τα μέσα Δεκεμβρίου, κινδυνεύουν να χάσουν καρπό από την ωρίμανση, τον δάκο, τους ανέμους και πιθανούς πάγους, με αποτέλεσμα η τελική παραγωγή σε μαύρες ελιές να μειωθεί ακόμη περισσότερο.

Όπως φαίνεται, φέτος όποιος δεν μαζέψει τις ελιές του «σε δύο χέρια» είναι πολύ πιθανό να χάσει σημαντικό μέρος ποιοτικής Καλαμών.

Το νερό και το μαύρισμα της ελιάς
Υπάρχει η άποψη ότι, αν οι ποτιστικές ελιές δεν μείνουν απότιστες όλο τον Αύγουστο για να στρεσαριστούν από τις ζέστες μέχρι να «σταφιδιάσουν», τότε μπορεί να μη μαυρίσουν τον Νοέμβριο και όταν μαυρίσουν αργά στον Δεκέμβριο, με τους πάγους, τον δάκο και τους ανέμους να καταστραφεί η παραγωγή.

Η φετινή εμπειρία ενός παραγωγού με χωράφια σε διαφορετικές περιοχές της Λακωνίας όμως, δείχνει κάτι άλλο. Στο χωράφι στα όρια Ζούπενας - Βρονταμά, που ποτιζόταν σταθερά κάθε εβδομάδα όλο το καλοκαίρι, οι ελιές είχαν μαυρίσει κατά 95% στις 15 Νοεμβρίου. Στα χωράφια στη Γκοριτσά, όπου η γεώτρηση στέρεψε στις 30 Ιουλίου και δεν ακολούθησε άλλο πότισμα, σήμερα (21 Νοεμβρίου 2025) η αναλογία ξεπερνά 60% μαύρες - 40% άσπρες. Ακόμη και τα ξερικά χωράφια του στην Γκοριτσά, φτάνουν περίπου στο 50-50 μαύρες - άσπρες.

Σημειώνεται ότι στις περιοχές Γκοριτσάς, Ζούπενας και Βρονταμά οι βροχές ήταν ελάχιστες μέχρι και τον Οκτώβριο, σε αντίθεση με περιοχές όπως η Σπάρτη όπου έβρεξε πολλές φορές μέσα στον Αύγουστο και  Σεπτέμβριο.

Από όλα τα παραπάνω προκύπτει ότι το νερό μάλλον δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στο μαύρισμα της Καλαμών, τουλάχιστον υπό τις σημερινές -πλέον διαφορετικές- κλιματικές συνθήκες.

Φυσικά, τα στοιχεία αυτά είναι πρακτικές παρατηρήσεις ενός παραγωγού. Κάθε καλλιέργεια και κάθε περιοχή έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Για αυτό οι αγρότες χρειάζεται να δοκιμάζουν, να παρατηρούν και πάντα σε συνεργασία με τους γεωπόνους τους, να εφαρμόζουν τις ενδεδειγμένες πρακτικές για την καλύτερη και ποιοτικότερη παραγωγή.

Το άρθρο έχει δημιουργηθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη ΑΙ της APELA