notification icon
Θα θέλατε να σας ενημερώνουμε για τα έκτακτα γεγονότα ;

Παπατσώρη: Τέχνη - Υπηρέτης της δικαιοσύνης και της αλήθειας - Η συγκίνηση των αισθήσεων

slider_image
13-07-2021

«Το σεργιάνι στον κόσμο της τέχνης, είναι για την ψυχή μας, η ισχυρότερη και αγνότερη απόλαυση, την ανυψώνει προς το ιδεώδες της αλήθειας και του δικαίου»

Γράφει η Ελένη Παπατσώρη

Τέχνη. Υπηρέτης της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Η συγκίνηση των αισθήσεων.       
           
Είναι μια ανθρώπινη δημιουργία που εκφράζει το καλό στη μέγιστη τιμή, την ιδεατή.

Καθώς λοιπόν, το ιδεώδες καλό μεταβάλλεται και εμφανίζεται διαφορετικό από τόπο σε τόπο και από εποχή σε εποχή, έτσι και η τέχνη.

Η τέχνη προκαλεί το συναίσθημα του καλού στο θεατή (γλυπτική, ζωγραφική, υποκριτική), στον ακροατή, (μουσική) και στον αναγνώστη, (λογοτεχνία, ποίηση) δηλαδή την ευχαρίστηση ή την δυσαρέσκεια. Αυτή η συγκίνηση εξαρτάται κατά πολύ  από την αισθητική καλλιέργεια του δέκτη.

Η φύση κάνει τέχνη;

Με την έννοια που της αποδίδεται ως ανθρώπινη δημιουργία, λέμε όχι. Με την έννοια όμως, της συγκίνησης του δέκτη, λέμε ναι, και μάλιστα με βεβαιότητα. Διότι, τι άλλο είναι ο κεραυνός που σχίζει τον ουρανό την ώρα της μεγάλης κακοκαιρίας, ή η κίνηση των πάντων την ώρα του μεγάλου σεισμού ή σε χαμηλότερο επίπεδο η απόλαυση ενός ηλιοβασιλέματος και τόσων άλλων φαινομένων, αφού προκαλούν, συγκίνηση στην μέγιστη τιμή. Από το σημείο αυτό και μέχρι να απεικονισθεί σε πίνακα ένα από τα παραπάνω φαινόμενα ξεκινάει η τέχνη του ανθρώπου που σκοπό έχει αυτήν τη μέγιστη συγκίνηση.

Η τέχνη οφείλει, κατά πολλούς, την καταγωγή της σε ωφελιμιστικά αίτια. Οι παραστάσεις της Αλταμίρας σκοπό είχαν, κατ΄ αυτούς, στη «μαγική» δέσμευση των θηραμάτων από τον προϊστορικό άνθρωπο, (ένστικτο της αυτοσυντήρησης) ή ο στιγματισμός του προσώπου και ο χρωματισμός του δέρματος είχαν σκοπό τον εκφοβισμό του αντιπάλου ή την προσέλευση του θηλυκού (ένστικτο της αναπαραγωγής, σεξουαλικό). Η πρωτόγονη ορχήστρα, ποίηση, μουσική, σκοπό είχαν ή την εύνοια του θεού ή την προσέλευση του θηλυκού ή τον εκφοβισμό του εχθρού.

Όμως δεν λείπουν και οι μεταφυσικές ερμηνείες της τέχνης, όπως:

Τέχνη είναι η αισθητή παράσταση της ιδέας του θεού (΄Εγγελς), ή η τέχνη μας προσφέρει την συγκίνηση των παθών χωρίς τις οδυνηρές συνέπειές τους ,ή η τέχνη είναι θρησκεία, ή η τέχνη δημιουργήθηκε από την ανάγκη να καταναλώσει ο άνθρωπος ένα μέρος από την λιμνάζουσα δραστηριότητά του ή ακόμα ότι με την τέχνη εκφράζονται οι απραγματοποίητες επιθυμίες μιας κοινωνίας.

Από την ωφελιμιστική άποψη η τέχνη και η βιοτεχνία και η βιομηχανία έχουν κοινή  την καταγωγή, όμως διαφέρουν ως προς το βασικό στοιχείο, το ατομικό. Ατομικά χαρακτηριστικά έχουν τα προϊόντα της τέχνης, ομαδικά τα προϊόντα της βιοτεχνίας χωρίς να παραλείψουμε πως και σε προϊόντα της τέχνης υπάρχουν ομαδικά χαρακτηριστικά που εξαρτώνται από τον τόπο τον χρόνο και τον λαό. Και εδώ πάλι οι απόψεις διαφέρουν με επικρατούσα αυτήν που λέει πως κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από την πραγματικότητα και να εκφράσει πράγματα διαφορετικά από τους γύρω του. Φυσικά μιλάμε για τους μεγάλους καλλιτέχνες, διότι υπάρχουν και οι ιδιόμορφοι καλλιτεχνικοί τύποι.

Στη σύγχρονη κοινωνία, με τον ρυθμό να γίνεται πιο έντονος και πιο γρήγορος η καλλιτεχνική κίνηση μεταδίδεται και αυτή πιο γρήγορα με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια ανθρώπινη παγκόσμια καλλιτεχνική έκφραση.

Αισθητική είναι η επιστήμη που ερμηνεύει το καλό και φιλοσοφεί για την τέχνη. Στα  ενδιαφέροντά της βρίσκονται:

Α) Καλλιτεχνική δημιουργία, δηλαδή τι είναι αυτό που ωθεί τον καλλιτέχνη να ενεργοποιηθεί. Θεωρίες περί αυτής πολλές, όπως: η μίμηση, το ένστικτο του παιχνιδιού ή η έκφραση συναισθημάτων είναι μερικές. Στην τελευταία ανήκει αυτή του Φρόυντ που λέει πως ηθικοί και κοινωνικοί λόγοι συγκρατούν ερωτικές ορμές, ακόμα και από την παιδική ηλικία. Αυτές παραμένουν στο υποσυνείδητο σε λανθάνουσα κατάσταση. Με την πίεση και αφού δεν μπορούν να εκδηλωθούν αυτούσιες, παρεκκλίνουν και εκδηλώνονται ως όνειρο, παραλήρημα, αφηρημάδα, ή ακόμα και ως έργο τέχνης.

Β) Αντικειμενική μελέτη της τέχνης δηλαδή η εξέτασή της ανεξάρτητα από τον δημιουργό. Οι μέθοδοι και εδώ πολλές, όπως ανθρωπολογική και προϊστορική,  εθνολογική συγκριτική, εξελικτική και κοινωνιολογική είναι μερικές. Ειδική αναφορά θα κάνω στον Proudon με την κοινωνιολογική του προσέγγιση. (Θέση με την οποία συμφωνώ). Κατ’ αυτόν: Η τέχνη έχει σκοπό να τελειοποιήσει το     ανθρώπινο είδος ηθικά και φυσικά. Επειδή κυρίαρχη ιδιότητα του ανθρώπου είναι η δικαιοσύνη και η αλήθεια, η τέχνη πρέπει να υποτάσσεται σ΄ αυτές. Ένα έργο τέχνης πρέπει να εξετάζεται από το περιεχόμενό του και να προάγει το κοινωνικό συμφέρον.

Γ) Τεχνική δηλαδή τρόποι έκφρασης. Στην ατομικότητα αποδίδεται αυτό το μέρος του δημιουργήματος με την παρατήρηση πως και εδώ υπάρχουν αδιόρατες επιδράσεις αντιλήψεων που διαμορφώνονται πολύ αργά. Ο ρυθμός δηλαδή. Στο σημείο αυτό ταιριάζει η έκφραση πως τέχνη είναι «η πειθαρχία της πολυτέλειας». Κατώτατη   μορφή τεχνικής είναι η μόδα δηλαδή «η οργάνωση της σπατάλης», κατά πολλούς.

Δ) Γραφικότητα. Μια αισθητική κατηγορία που είναι αντίθετη με κάθε τι  διακοσμητικό. Είναι το αντίθετο της τάξης, της μορφής και της ωραιότητας.

Ε) Αισθητική απόλαυση δηλαδή πώς αντιλαμβάνεται ο δέκτης το καλλιτέχνημα.

Το σεργιάνι στον κόσμο της τέχνης, είναι για την ψυχή μας, η ισχυρότερη και αγνότερη απόλαυση, την ανυψώνει προς το ιδεώδες της αλήθειας και του δικαίου.

Σας χαιρετώ.

Εις το επανιδείν.

Γράφει η Ελένη Παπατσώρη

Τέχνη. Υπηρέτης της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Η συγκίνηση των αισθήσεων.       
           
Είναι μια ανθρώπινη δημιουργία που εκφράζει το καλό στη μέγιστη τιμή, την ιδεατή.

Καθώς λοιπόν, το ιδεώδες καλό μεταβάλλεται και εμφανίζεται διαφορετικό από τόπο σε τόπο και από εποχή σε εποχή, έτσι και η τέχνη.

Η τέχνη προκαλεί το συναίσθημα του καλού στο θεατή (γλυπτική, ζωγραφική, υποκριτική), στον ακροατή, (μουσική) και στον αναγνώστη, (λογοτεχνία, ποίηση) δηλαδή την ευχαρίστηση ή την δυσαρέσκεια. Αυτή η συγκίνηση εξαρτάται κατά πολύ  από την αισθητική καλλιέργεια του δέκτη.

Η φύση κάνει τέχνη;

Με την έννοια που της αποδίδεται ως ανθρώπινη δημιουργία, λέμε όχι. Με την έννοια όμως, της συγκίνησης του δέκτη, λέμε ναι, και μάλιστα με βεβαιότητα. Διότι, τι άλλο είναι ο κεραυνός που σχίζει τον ουρανό την ώρα της μεγάλης κακοκαιρίας, ή η κίνηση των πάντων την ώρα του μεγάλου σεισμού ή σε χαμηλότερο επίπεδο η απόλαυση ενός ηλιοβασιλέματος και τόσων άλλων φαινομένων, αφού προκαλούν, συγκίνηση στην μέγιστη τιμή. Από το σημείο αυτό και μέχρι να απεικονισθεί σε πίνακα ένα από τα παραπάνω φαινόμενα ξεκινάει η τέχνη του ανθρώπου που σκοπό έχει αυτήν τη μέγιστη συγκίνηση.

Η τέχνη οφείλει, κατά πολλούς, την καταγωγή της σε ωφελιμιστικά αίτια. Οι παραστάσεις της Αλταμίρας σκοπό είχαν, κατ΄ αυτούς, στη «μαγική» δέσμευση των θηραμάτων από τον προϊστορικό άνθρωπο, (ένστικτο της αυτοσυντήρησης) ή ο στιγματισμός του προσώπου και ο χρωματισμός του δέρματος είχαν σκοπό τον εκφοβισμό του αντιπάλου ή την προσέλευση του θηλυκού (ένστικτο της αναπαραγωγής, σεξουαλικό). Η πρωτόγονη ορχήστρα, ποίηση, μουσική, σκοπό είχαν ή την εύνοια του θεού ή την προσέλευση του θηλυκού ή τον εκφοβισμό του εχθρού.

Όμως δεν λείπουν και οι μεταφυσικές ερμηνείες της τέχνης, όπως:

Τέχνη είναι η αισθητή παράσταση της ιδέας του θεού (΄Εγγελς), ή η τέχνη μας προσφέρει την συγκίνηση των παθών χωρίς τις οδυνηρές συνέπειές τους ,ή η τέχνη είναι θρησκεία, ή η τέχνη δημιουργήθηκε από την ανάγκη να καταναλώσει ο άνθρωπος ένα μέρος από την λιμνάζουσα δραστηριότητά του ή ακόμα ότι με την τέχνη εκφράζονται οι απραγματοποίητες επιθυμίες μιας κοινωνίας.

Από την ωφελιμιστική άποψη η τέχνη και η βιοτεχνία και η βιομηχανία έχουν κοινή  την καταγωγή, όμως διαφέρουν ως προς το βασικό στοιχείο, το ατομικό. Ατομικά χαρακτηριστικά έχουν τα προϊόντα της τέχνης, ομαδικά τα προϊόντα της βιοτεχνίας χωρίς να παραλείψουμε πως και σε προϊόντα της τέχνης υπάρχουν ομαδικά χαρακτηριστικά που εξαρτώνται από τον τόπο τον χρόνο και τον λαό. Και εδώ πάλι οι απόψεις διαφέρουν με επικρατούσα αυτήν που λέει πως κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από την πραγματικότητα και να εκφράσει πράγματα διαφορετικά από τους γύρω του. Φυσικά μιλάμε για τους μεγάλους καλλιτέχνες, διότι υπάρχουν και οι ιδιόμορφοι καλλιτεχνικοί τύποι.

Στη σύγχρονη κοινωνία, με τον ρυθμό να γίνεται πιο έντονος και πιο γρήγορος η καλλιτεχνική κίνηση μεταδίδεται και αυτή πιο γρήγορα με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια ανθρώπινη παγκόσμια καλλιτεχνική έκφραση.

Αισθητική είναι η επιστήμη που ερμηνεύει το καλό και φιλοσοφεί για την τέχνη. Στα  ενδιαφέροντά της βρίσκονται:

Α) Καλλιτεχνική δημιουργία, δηλαδή τι είναι αυτό που ωθεί τον καλλιτέχνη να ενεργοποιηθεί. Θεωρίες περί αυτής πολλές, όπως: η μίμηση, το ένστικτο του παιχνιδιού ή η έκφραση συναισθημάτων είναι μερικές. Στην τελευταία ανήκει αυτή του Φρόυντ που λέει πως ηθικοί και κοινωνικοί λόγοι συγκρατούν ερωτικές ορμές, ακόμα και από την παιδική ηλικία. Αυτές παραμένουν στο υποσυνείδητο σε λανθάνουσα κατάσταση. Με την πίεση και αφού δεν μπορούν να εκδηλωθούν αυτούσιες, παρεκκλίνουν και εκδηλώνονται ως όνειρο, παραλήρημα, αφηρημάδα, ή ακόμα και ως έργο τέχνης.

Β) Αντικειμενική μελέτη της τέχνης δηλαδή η εξέτασή της ανεξάρτητα από τον δημιουργό. Οι μέθοδοι και εδώ πολλές, όπως ανθρωπολογική και προϊστορική,  εθνολογική συγκριτική, εξελικτική και κοινωνιολογική είναι μερικές. Ειδική αναφορά θα κάνω στον Proudon με την κοινωνιολογική του προσέγγιση. (Θέση με την οποία συμφωνώ). Κατ’ αυτόν: Η τέχνη έχει σκοπό να τελειοποιήσει το     ανθρώπινο είδος ηθικά και φυσικά. Επειδή κυρίαρχη ιδιότητα του ανθρώπου είναι η δικαιοσύνη και η αλήθεια, η τέχνη πρέπει να υποτάσσεται σ΄ αυτές. Ένα έργο τέχνης πρέπει να εξετάζεται από το περιεχόμενό του και να προάγει το κοινωνικό συμφέρον.

Γ) Τεχνική δηλαδή τρόποι έκφρασης. Στην ατομικότητα αποδίδεται αυτό το μέρος του δημιουργήματος με την παρατήρηση πως και εδώ υπάρχουν αδιόρατες επιδράσεις αντιλήψεων που διαμορφώνονται πολύ αργά. Ο ρυθμός δηλαδή. Στο σημείο αυτό ταιριάζει η έκφραση πως τέχνη είναι «η πειθαρχία της πολυτέλειας». Κατώτατη   μορφή τεχνικής είναι η μόδα δηλαδή «η οργάνωση της σπατάλης», κατά πολλούς.

Δ) Γραφικότητα. Μια αισθητική κατηγορία που είναι αντίθετη με κάθε τι  διακοσμητικό. Είναι το αντίθετο της τάξης, της μορφής και της ωραιότητας.

Ε) Αισθητική απόλαυση δηλαδή πώς αντιλαμβάνεται ο δέκτης το καλλιτέχνημα.

Το σεργιάνι στον κόσμο της τέχνης, είναι για την ψυχή μας, η ισχυρότερη και αγνότερη απόλαυση, την ανυψώνει προς το ιδεώδες της αλήθειας και του δικαίου.

Σας χαιρετώ.

Εις το επανιδείν.

Μοιράσου το άρθρο:

Η APELA προτείνει

image