Γράφει ο Βαγγέλης Μητράκος

Κάποτε η Σπάρτη είχε φυλακές. Λειτούργησαν στις εγκαταστάσεις του σηροτροφείου (μεταξουργείου) ΔΟΥΡΟΥΤΗ, που ήταν ένα από τα  πρώτα κτίρια που αναγέρθηκαν στη Σπάρτη, γύρω στα 1840!

Οι φυλακές αυτές (γυναικών και ανδρών)  πέρα από τον καημό των ποινικών κρατουμένων τους οποίους «στέγασαν»  επί πολλές 10ετίες, έγιναν μέρος ΚΑΙ του αδερφοκτόνου και ξενοκίνητου Εμφυλίου Πολέμου, αφού αποτέλεσαν τόπο εγκλεισμού και βασανιστηρίων αγωνιστών, κυρίως κομμουνιστών, άνανδρων δολοφονιών αλλά κι εκπληκτικών απελευθερώσεων μετά από στρατιωτικές επιχειρήσεις:

Τη νύχτα 12 προς 13 Φεβρουαρίου 1947, δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος (ΔΣΕ) με επικεφαλής τους Λεωνίδα Κωνστανταράκο, Γιώργη Πρεκεζέ, Κώστα Ξυδέα, Τάκη Γεωργόπουλο και Μήτσο Καστάνη, μετά  από αριστοτεχνικά οργανωμένη επιχείρηση, απελευθέρωσαν από τις φυλακές της Σπάρτης 240 κρατούμενους αγωνιστές, χωρίς καμία απώλεια!

Την επόμενη χρονιά, στις 14 Απριλίου 1948, έξαλλοι χωροφύλακες του 2ου Μηχανοκινήτου Λόχου Χωροφυλακής που έδρευε στη Σπάρτη εισέβαλαν στα κελιά των φυλακών Σπάρτης πυροβολώντας τους κρατούμενους ΕΑΜίτες, επειδή τζιπ της Χωροφυλακής, εμπροσθοφυλακή φάλαγγας που κατευθυνόταν προς Τρίπολη, ανατινάχτηκε την προηγουμένη, όταν έπεσε σε νάρκη στη θέση Κοκκινόλουτσα Αλεποχωρίου, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί από την έκρηξη ο Διοικητής του Λόχου Μοίραρχος Παναγιωτόπουλος Γεώργιος του Κων/νου και να τραυματισθούν 3 χωροφύλακες.

Κατά την πρωτοφανή αυτή εισβολή των Χωροφυλάκων στις φυλακές Σπάρτης δολοφονήθηκαν άνανδρα 26 ανυπεράσπιστοι κρατούμενοι και τραυματίστηκαν άλλοι 5.

Νεκρός κατά την εισβολή έπεσε και ο διοικητής των φυλακών (!!!) αντισυνταγματάρχης Δημήτρης Φίτσιος, ο οποίος, στην προσπάθειά του να αποτρέψει την εισβολή, δολοφονήθηκε επί τόπου.

Σαν παιδί, στη 10ετία του ’60, θυμάμαι τη θλίψη που μου προξενούσαν αυτές οι φυλακές, όταν κατά την περιφορά του Επιταφίου του Α. Νίκωνος που περνούσε, τότε, και από την Λεωνίδου, έβλεπα στα μικρά καγκελόφραχτα παράθυρα των κελιών που ήταν προς το δρόμο, να καίνε αναμμένα κεράκια και πίσω τους τις σκιές των φυλακισμένων που σταυροκοπιούνταν στο πέρασμα του Επιταφίου!

Οι φυλακές της Σπάρτης έκλεισαν κάπου στα τέλη της 10ετίας του ’60. Το γωνιακό κτήριο (αντρικές φυλακές), αν και φορτωμένο με μνήμες και ιστορία, γκρεμίστηκε στη 10ετία του ’90  και στη θέση του αναγέρθηκε πολυκατοικία. Διασώθηκε το γυναικείο τμήμα των φυλακών επί της οδού Διοσκούρων, που - πιθανώς - πριν από τη χρήση του ως φυλακή υπήρξε δημόσιο κτήριο διαφορετικής χρήσης.