Μία μοναδική έρευνα για τη διατροφή των Λακώνων από τον Δρ. Παναγιώτη Μπασουράκο!

07/02/2019

  • Εκτύπωση
  • Σμίκρυνση
  • Επαναφορά
  • Μεγέθυνση
Δρ. Μπασουράκος Ι. Παναγιώτης
PhD, MSc, BSc, BSc, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος
Λεωφόρος Λυκούργου 125, Σπάρτη
Δέχεται: Καθημερινά 9:00 - 14:00 και 17:00 - 20:00
Σάββατο 9:00 - 14:00
Τηλ. 2731025181 - 6942548320

Ο Δρ. Μπασουράκος Ι. Παναγιώτης PhD, MSc, BSc, BSc Διαιτολόγος - Διατροφολόγος είναι Αριστούχος Διδάκτορας στην Σχολή Ανθρώπινης Κίνησης & Ποιότητας Ζωής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Πρόσφατα ολοκλήρωσε τη Διδακτορική του Διατριβή με θέμα «Διατροφή & Ποιότητα Ζωής των κατοίκων της Λακωνίας μέσης ηλικίας (35-65 ετών)». Η τεράστια έρευνα σε μέγεθος και σημαντικότητα για την υγεία των κατοίκων της Λακωνίας έλαβε Άριστα με βαθμό 10/10 από την Επταμελή Εξεταστική Επιτροπή του Πανεπιστημίου (ομόφωνη απόφαση).

Η μοναδικότητα της Έρευνας για τη Διατροφή των Λακώνων έγκειται στο ότι ποτέ άλλοτε δεν έχει εφαρμοστεί συνδυαστικά συλλογή, αποτύπωση και εκτενέστατη στατιστική ανάλυση στοιχείων που αφορούν στη Διατροφή, τη Φυσική Δραστηριότητα και τον Τρόπο Ζωής.

Όσοι γνωρίζουν από Ακαδημαϊκή Έρευνα, Στατιστικές Μεθόδους και Επιδημιολογικές Μελέτες αντιλαμβάνονται τη παρακαταθήκη για τους επερχόμενους Ερευνητές Πανελλαδικά και στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

«Ποιότητα και τρόπος ζωής, διατροφικές συνήθειες, συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων, φυσική δραστηριότητα, ιατρικό και οικογενειακό ιστορικό και κατάσταση υγείας των κατοίκων της Λακωνίας»

Ο σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να μελετήσει την ποιότητα και τρόπο ζωής, τις διατροφικές συνήθειες, την συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων, τα επίπεδα της φυσικής δραστηριότητας, το νοσολογικό φάσμα και το οικογενειακό ιστορικό υγείας των κατοίκων της Λακωνίας μέσης ηλικίας. Για τους σκοπούς της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν τα ερωτηματολόγια «δημογραφικά στοιχεία και τρόπος ζωής», «διατροφικές συνήθειες και συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων», «φυσική άσκηση», «ιατρικό ιστορικό και κατάσταση υγείας» και «οικογενειακό ιστορικό υγείας».

Στα ερωτηματολόγια αυτά απάντησαν 912 κάτοικοι του Ν. Λακωνίας. Με παραγοντική ανάλυση ομαδοποιήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες. Στη συνέχεια όλα τα δεδομένα αναλύθηκαν. Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται συζήτηση των αποτελεσμάτων της μελέτης σύμφωνα με τις δημογραφικές πληροφορίες των ατόμων που πήραν μέρος στην έρευνα.

5.1 Ποιότητα και τρόπος ζωής

5.1.1 Ποιότητα ύπνου
Τα στοιχεία δείχνουν ότι σχεδόν οι μισοί Λάκωνες αντιμετωπίζουν προβλήματα με τον ύπνο, με σχεδόν 1 στους 5 να κοιμάται <7 ώρες/μέρα. Οι άνδρες έχουν καλύτερη ποιότητα ύπνου από τις γυναίκες. Η ποιότητα του ύπνου βελτιώνεται επίσης όσο αυξάνεται το μορφωτικό επίπεδο.  Οι ελεύθεροι επαγγελματίες έχουν καλύτερη ποιότητα ύπνου από τους δημοσίους υπαλλήλους, πιθανότατα γιατί έχουν ελεύθερο ωράριο, ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει να είναι στην θέση τους στις επτά το πρωί. 

Αλλεργίες
Ένας στους πέντε κατοίκους της Λακωνίας αντιμετωπίζει κάποια πρόβλημα αλλεργίας, ενώ το φαινόμενο είναι εντονότερο στους άνδρες σε σχέση με τις γυναίκες. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι άνδρες βρίσκονται περισσότερες ώρες εκτός της οικίας και είναι ενδεχομένως περισσότερο εκτεθειμένοι σε περιβαλλοντικούς παράγοντες που τις προκαλούν (π.χ., αγροτικές εργασίες, χρήση ζιζανιοκτόνων, κ.λπ.). 

Επίπεδα ενέργειας, διάθεση και άγχος
Τα επίπεδα ενέργειας των Λακώνων είναι αρκετά καλά, καθώς μόλις 1 στους 10 δηλώνει χαμηλά επίπεδα. Η διάθεση των Λακώνων είναι επίσης αρκετά καλή, καθώς 7 στους 10 δηλώνουν ότι είναι καλή ή εξαιρετική. Ωστόσο, από ό, τι καταγράφηκε στην έρευνα, έχουν πολύ άγχος, καθώς 9 στους 10 δηλώνουν ότι είναι σε μέτρια και αυξημένα επίπεδα. Οι γυναίκες έχουν περισσότερο άγχος από τους άνδρες, ενώ οι άνδρες έχουν καλύτερη διάθεση και επίπεδα ενέργειας από τις γυναίκες.  Επίσης, οι παντρεμένοι, προφανώς λόγω των οικογενειακών υποχρεώσεων έχουν περισσότερο άγχος από τους άγαμους, ενώ δηλώνουν επίσης χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας. Από τα στοιχεία φαίνεται ότι το άγχος αλλά και η ενέργεια αυξάνονται στις ηλικίες 45-54 και στη συνέχεια μειώνονται και πάλι, αλλά κάτω από τα αρχικά επίπεδα. Τα επίπεδα άγχους μειώνονται όσο αυξάνεται το μορφωτικό επίπεδο, ενώ αντίθετα η διάθεση αυξάνεται. Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι έχουν πολύ περισσότερο άγχος από τους δημοσίους υπαλλήλους, προφανώς λόγω της αβεβαιότητας στην αγορά εργασίας. Οι κάτοικοι των αστικών ζωνών έχουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους, κάτι το οποίο φαίνεται παράδοξο.

Ειδική διατροφή
Μόλις 1 στους 10 κατοίκους της Λακωνίας δηλώνουν ότι ακολουθούν ειδική μορφή διατροφής ή ότι είναι χορτοφάγοι. Από ότι φαίνεται από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν περισσότερες γυναίκες ακολουθούν ειδική διατροφή σε σχέση με τους άνδρες. Επίσης, περισσότεροι παντρεμένοι ακολουθούν ειδική διατροφή σε σχέση με τους άγαμους. Στην πλειοψηφία τους οι Λάκωνες δεν καταναλώνουν βιολογικά προϊόντα, βιταμίνες, φυτικά συμπληρώματα ή αφεψήματα, και συμπληρώματα διατροφής για την αύξηση του μυϊκού όγκου. Οι περισσότεροι τρώνε πρωινό, γεύμα και δείπνο καθημερινά, ενώ αρκετοί από αυτούς τρώνε ενδιάμεσα (2 στους 5).  

Διάθεση λόγω βάρους
Ικανοποιημένοι από το σωματικό τους βάρος είναι λιγότεροι από τους μισούς Λάκωνες και 6 στους 10 έχουν την επιθυμία να χάσουν κιλά, ενώ 1στους 5 έχει κάνει προσπάθεια να χάσει βάρος πάνω από 5 φορές.  Δύο στους 5 αντιμετωπίζουν άγχος λόγω του σωματικού τους βάρους και δηλώνουν ότι αυτό τους προκαλεί άγχος και τους επηρεάζει τη διάθεση.  Οι γυναίκες κατά κανόνα είναι αυτές που επιθυμούν περισσότερο να χάσουν βάρος σε σχέση με τους άνδρες.

Παχυσαρκία
Ως προς την παχυσαρκία, τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για τον μέλλον των κατοίκων της Λακωνίας και την εξέλιξη του νοσολογικού τους φάσματος καθώς τα στοιχεία που καταγράφηκαν δείχνουν ότι το 37,6% των Λακώνων είναι υπέρβαροι, το 19,5% είναι παχύσαρκοι και το 1,3% είναι νοσηρά παχύσαρκοι, ενώ μόλις το 40,91% έχει φυσιολογικό βάρος. Επίσης ο μέσος όρος του δείκτη μάζας σώματος  που καταγράφηκε ήταν 26,75 ± 4,53 kg/ m2, που είναι πάνω από το όριο των 25 kg/ m2..

Από ό,τι φαίνεται από τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν οι γυναίκες είναι λιγότερο ικανοποιημένες από τους άνδρες ως προς το σωματικό τους βάρος και μεγαλύτερη μερίδα από αυτές επιθυμεί να χάσει βάρος, ενώ πολύ περισσότερες γυναίκες έχουν κακή διάθεση λόγω του βάρους τους σε σχέση με τους άνδρες. Από τα στοιχεία που καταγράφηκαν φαίνεται επίσης ότι οι άνδρες έχουν υψηλότερα επίπεδα δείκτη μάζας σώματος από τις γυναίκες, οι παντρεμένοι έχουν υψηλότερο δείκτης μάζας σώματος  από τους άγαμους, ενώ οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών έχουν υψηλότερο δείκτης μάζας σώματος  από αυτούς των αστικών περιοχών.

Επίσης, τα επίπεδα του δείκτη μάζας σώματος και της παχυσαρκίας αυξάνονται όσο αυξάνεται η ηλικία. Ένα σημαντικό εύρημα ήταν ότι οι ιδιωτικοί υπάλληλοι έχουν στατιστικά χαμηλότερο δείκτης μάζας σώματος από τους υπόλοιπους, κάτι που ο ερευνητής αποδίδει στην ανταγωνιστικότητα του ιδιωτικού τομέα, και την προτίμηση πρόσληψης ατόμων που έχουν φυσιολογικό βάρος. 

Πιθανότατα λόγω της υπερβολικής κατανάλωσης τροφής πίνουν περισσότερο νερό. Τα επίπεδα ενέργειας τους είναι μειωμένα και αντιμετωπίζουν εντονότερα προβλήματα στο άνω γαστρεντερικό σύστημα (π.χ., οισοφάγος, στομάχι, κ.λπ.), το λεπτό έντερο, το παχύ έντερο, τα επινεφρίδια, τον θυρεοειδή, τον μεταβολισμό των σακχάρων και το καρδιαγγειακό σύστημα. Έχουν επίσης περισσότερα ανδρολογικά και γυναικολογικά προβλήματα και πολύ μεγαλύτερες ανάγκες σε άλατα, μικροστοιχεία και βιταμίνες. 

Διατροφικές συνήθειες
Η πλειοψηφία των Λακώνων καταναλώνει πολύ συχνά ή καθημερινά λαχανικά φρούτα, δημητριακά/αρτοσκευάσματα, γάλα ή/ και γαλακτοκομικά προϊόντα (π.χ., τυριά, γιαούρτι, κλπ.), ελαιόλαδο, καφέ/αφεψήματα και γλυκά.  Επίσης, 1-2 φορές την εβδομάδα καταναλώνει όσπρια, κρεατικά, πουλερικά και αλλαντικά, αυγά, πατάτες, μαγειρευτά φαγητά, γρήγορο φαγητό (π.χ., τοστ, delivery, κλπ.) και αναψυκτικά.  Πιο σπάνια, 1-2 φορές τον μήνα καταναλώνει ψάρια/θαλασσινά και ξηρούς καρπούς. Η πλειοψηφία δεν καταναλώνει ποτέ βούτυρο ή μαργαρίνη, παρά μόνο ελαιόλαδο.   Επίσης, 1 στους 5 Λάκωνες καταναλώνει αλκοολούχα ποτά, και 1 στους 4 αναψυκτικά καθημερινά ή πολλές φορές την εβδομάδα. Οι άνδρες καταναλώνουν περισσότερα οινοπνευματώδη ποτά και αναψυκτικά από τις γυναίκες.  Η περισσότεροι κάτοικοι της Λακωνίας (7 στους 10) πίνουν νερό της βρύσης και στην πλειοψηφία τους καταναλώνουν 6-12 ποτήρια την ημέρα που είναι σύμφωνο προς τις συστάσεις του ΠΟΥ (ΠΟΥ, 2009). 

Οι άνδρες καταναλώνουν περισσότερα όσπρια και γρήγορο φαγητό από τις γυναίκες, ενώ οι γυναίκες καταναλώνουν περισσότερα φρούτα, αυγά, βούτυρο ή μαργαρίνη, καφέ και άλλα αφεψήματα και γλυκά. Οι άγαμοι καταναλώνουν περισσότερα κρεατικά/αλλαντικά, γρήγορο φαγητό και αναψυκτικά από τους παντρεμένους, ενώ οι παντρεμένοι καταναλώνουν περισσότερο ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς.  Η κατανάλωση φρούτων, ελαιολάδου και αλκοολούχων ποτών αυξάνεται όσο αυξάνεται η ηλικία, ενώ η κατανάλωση κρεάτων/αλλαντικών, γάλακτος/γαλακτοκομικών προϊόντων, αυγών, βουτύρου και μαργαρίνης, γρήγορου φαγητού και αναψυκτικών μειώνεται.  Η κατανάλωση καφέ και άλλων αναψυκτικών αυξάνεται στις μέσες ηλικίες και επανέρχεται στα αρχικά επίπεδα στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ η κατανάλωση γλυκών μειώνεται στις μέσες ηλικίες και στη συνέχεια αυξάνεται στις μεγαλύτερες ηλικίας χωρίς ωστόσο να φτάνει τα αρχικά επίπεδα.  Όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο, η κατανάλωση λαχανικών, ξηρών καρπών, γρήγορου φαγητού αυξάνονται όσο ανεβαίνει το μορφωτικό επίπεδο, ενώ η κατανάλωση πατάτας, ψαριών/θαλασσινών, ελαιολάδου, μαγειρευτού φαγητού και καφέ  μειώνονται.  Οι αγρότες καταναλώνουν περισσότερα όσπρια και πατάτες από τους υπόλοιπους, ενώ οι δημόσιοι υπάλληλοι καταναλώνουν περισσότερα κρεατικά και γάλα/γαλακτοκομικά από τους υπόλοιπους.  Αυτοί που καταναλώνουν συχνότερα γρήγορο φαγητό είναι οι ιδιωτικοί υπάλληλοι.  Οι κάτοικοι στις αγροτικές ζώνες καταναλώνουν περισσότερα όσπρια, πατάτες, καφέ/αφεψήματα και ελαιόλαδο από τις αστικές και ημιαστικές ζώνες, ενώ καταναλώνουν λιγότερο γάλα/γαλακτοκομικά, μαγειρευτά φαγητά και ξηρούς καρπούς.  Από τα στοιχεία που συλλέχτηκαν γίνεται αντιληπτό ότι οι Λάκωνες εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις αρχές μιας παραδοσιακής διατροφής, ωστόσο παρεκκλίνουν από αυτήν εντάσσοντας συχνότερα στην διατροφή τους περισσότερα κρεατικά/αλλαντικά, μαγειρευτά φαγητά και γρήγορο φαγητό ή junk food.

Δείτεπερισσότερα